Haber Detayı
31 Ocak 2018 - Çarşamba 09:47
 
Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı
KÜLTÜR Haberi
Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı

Devlet Arşivleri Genel Müdürü Prof. Dr. Uğur Ünalʹın proje yöneticiliğinde yayımlanan kitapta, 138 başlık altında, Genel Müdürlük bünyesindeki Osmanlı Arşiviʹnden seçilen 15. yüzyıldan, 20. yüzyıla kadar çeşitli istihbarat olaylarının anlatıldığı 153 tarihî belge kullanıldı. Osmanlı dönemindeki istihbarat olaylarının daha iyi anlaşılabilmesi için belgelerin kronolojik olarak sıralandığı kitapta, özellikle 18. yüzyıl ve sonrası belgelerde mümkün olduğunca yalın bir yazım dili kullanılması dikkati çekiyor.  Genel Müdür Ünal kitabın ön sözünde, kitabın içeriğindeki belgelere ilişkin bilgi vererek, istihbarat faaliyetlerinin insanlık tarihî kadar eski olduğuna işaret etti. Casusların ˮlisan bilir, sözüne güvenilir, tecrübeli, dirayetli, ince görüş ve sezgi sahibi, anlayışlı, becerikli ve iş bilir, dünya ahvalinden haberdar, düşmanı tanıyan, kulağı delik, dostluk ilişkileri gelişmiş, meslekleri gereği dolaşmaya, kulak misafiri olmaya ve gizli işler çevirmeye alışkın, her türlü kılığa bürünebilen kurnaz kişilerˮ arasından seçildiğine dikkat çeken Ünal, Divan-ı Hümayun sicillerinin önemli bir bölümünü teşkil eden Mühimme Defterlerinde ˮyarar casusˮ ifadesinin yer aldığını belirtti. İstihbari faaliyetler Ünal, kitaptaki belgelere göre, Osmanlı Devletiʹnin dış istihbarat faaliyeti üzerinde yoğunlaşılan ülkeye yönelik bilgi temini ve o ülkede şayialar çıkararak, karar mekanizmalarını etkileme ve çalışamaz hale getirme şeklinde yürütüldüğünü kaydetti. İç istihbarat faaliyetlerinin ise duruma göre bazen taht kavgalarının yoğunlaştığı dönemlerde tarafların birbirleri hakkında yaptığı bilgi toplama ve daha ileri düzeyde faaliyetler olarak ortaya çıktığını aktaran Ünal, normal zamanlarda da tebdil gezmek suretiyle meydana gelecek asayişsizliklerin, isyan hazırlıklarının ve halkın çeşitli mekanlarda yapacakları devlet lakırdılarının önüne geçmek şeklinde yürütüldüğü bilgisini verdi. Casusluk faaliyetleri tarihî belgelerde Kitapta yer alan dikkat çekici belgelerden bazılarının içerikleri şöyle: ˮCem Sultanʹı takip için Avrupaʹya casus gönderilmesi önerisi, Yavuz Sultan Selimʹin ağabeyi Şehzade Ahmedʹin ordusundaki Çavuş Hoca adlı casusun verdiği haberler, yakalanan İspanya casusunun İstanbulʹa ve Boğaz hisarlarına yönelik saldırı ve sabotaj girişimleri için yapacağı istihbari çalışmalara dair verdiği bilgiler, Şehzade Selimʹin etrafında ve ordugahında Şehzade Bayezidʹin casusu şüphesiyle yakalanan kişiler, Osmanlı ordusunun sefere çıkmasının düşman arasında korku uyandırdığına dair alınan haberler, casus yakalayan yeniçerilerin ödüllendirilmesi, bir casusun idam fermanı, Azak Kalesi süvari casuslarının kayıtları, İran ordusuna gönderilen Osmanlı casusunun verdiği bilgiler, ateşe tutulduğunda yazıları ortaya çıkan kağıtların ele geçirilmesi.ˮ Osmanlı Devletiʹnin Viyana sefareti emrinde Avrupa devletlerinin yaptığı gibi maaşlı casus istihdam edilmesi teklifi, Osmanlı orduları içinde yakalanacak casusların kurşuna dizilerek cezalandırılması, Sırbistanʹa gönderilen bir Osmanlı casusunun raporu, Sultan 2. Abdülhamidʹe suikast planlandığı ihbarı, Rus casusu olduğundan şüphelenilen bir Müslümanʹın takip altına alınması, Avrupaʹya firar etmiş olan ve Ermeni meselesinde Osmanlı Devletiʹne hizmet etme isteğini ileten Vanlı bir Ermeni ile yapılan gizli görüşmelerin ayrıntıları da tarihî belgelerde yer aldı. Kitapta, belgelerde yer alan bazı kelime, terim, yer ve şahıs isimleriyle ilgili olarak okuyucuları bilgilendirmek amacıyla küçük bir açıklama kısmı da bulunuyor.
Kaynak: (İHA) - İhlas Haber Ajansı Editör:
Etiketler: Osmanlı, istihbaratının, belgeleri, gün, ışığına, çıktı,
Haber Yazılımı